dọc ngang
Định nghĩa
Tính từ:
- Theo chiều dọc và chiều ngang: "dọc ngang" chỉ sự trải rộng ra nhiều hướng, không bị giới hạn về không gian.
- Tự do, không bị ràng buộc: "dọc ngang" diễn tả trạng thái tự do, thoải mái, có thể hành động theo ý muốn, không bị cản trở.
Động từ (trong văn cảnh):
- Đi lại khắp nơi, tung hoành: "dọc ngang" chỉ hành động di chuyển hoặc hoạt động một cách tự do, không bị giới hạn bởi ranh giới.
Ví dụ sử dụng
Tính từ:
- Anh ta đi dọc ngang khắp các con phố. (Anh ta di chuyển tự do theo nhiều hướng trên các con phố.)
- Cuộc sống dọc ngang nơi đất khách. (Cuộc sống tự do, không bị ràng buộc ở xứ người.)
Động từ (trong văn cảnh):
- Thuở thiếu thời, ông từng dọc ngang khắp chốn. (Khi còn trẻ, ông từng tung hoành khắp mọi nơi.)
- Họ dọc ngang trên biển cả, không sợ sóng gió. (Họ di chuyển tự do trên biển, không sợ khó khăn.)
Các cách sử dụng nâng cao
"dọc ngang trời đất": diễn tả sự tự do tuyệt đối, không bị giới hạn bởi không gian hay quyền lực.
- Chí làm trai dọc ngang trời đất. (Khát vọng của người đàn ông là được tung hoành khắp thiên hạ.)
"dọc ngang nào có hay": chỉ sự tự do, không bị ai kiểm soát hoặc biết đến.
- Sống dọc ngang nào có hay, chỉ biết vui thú riêng mình. (Sống tự do không ai biết đến, chỉ biết tận hưởng niềm vui riêng.)
Biến thể và từ gần giống
Ngang dọc (tính từ): cùng nghĩa, chỉ sự tự do, không bị ràng buộc.
- Anh ta sống ngang dọc khắp nơi. (Anh ta sống tự do khắp mọi nơi.)
Tung hoành (động từ): hành động tự do, không bị cản trở, thường mang sắc thái mạnh mẽ.
- Thuở ấy, ông tung hoành khắp vùng. (Thời đó, ông hoạt động tự do khắp vùng.)
Từ đồng nghĩa
- Tự do: không bị ràng buộc.
- Thoải mái: dễ chịu, không gò bó.
- Phóng khoáng: rộng rãi, không câu nệ.
Thành ngữ liên quan
Dọc ngang thiên hạ: tung hoành khắp thế giới, không ai cản nổi.
- Người anh hùng dọc ngang thiên hạ, lưu danh sử sách. (Người anh hùng tung hoành khắp thế giới, để lại tiếng thơm trong sử sách.)
Dọc ngang đường cái: đi lại tự do trên đường lớn, không bị cản trở.
- Xe cộ dọc ngang đường cái, không sợ kẹt xe. (Xe cộ đi lại tự do trên đường lớn, không lo tắc đường.)